Przygody Kyre. Tom 3 – opowieść o pracy zespołowej, energii odnawialnej i bezpieczeństwie
Projekt zrealizowany w ramach stypendium artystycznego Prezydenta Miasta Białegostoku.
Uzasadnienie stypendium
„Przygody Kyre” to spójna propozycja literacka dla młodych czytelników, która mierzy się z tematami rzadko podejmowanymi w literaturze dziecięcej między innymi energetyką, kurczącymi się zasobami wody, odpowiedzialnym korzystaniem z technologii i cyberbezpieczeństwem.
Odpowiada na nie językiem przygody i baśni – bez uproszczeń, z dyskretnym humorem, a przede wszystkim z pełnym szacunkiem dla kompetencji dziecka. Seria nie podsuwa zamkniętych rozwiązań; zaprasza do rozmowy, uczy stawiania pytań i samodzielnego rozumienia złożoności świata. Dzięki temu działa jak literatura, a nie jak podręcznik.
W centrum opowieści stoi praca językiem i wyobraźnią: narracja łączy wartką fabułę z obrazowymi metaforami, a wymiar fantastyczny osadza w realistycznych dylematach. Ta równowaga „lekkości formy” i ciężaru spraw sprawia, że lektura jest atrakcyjna, ale nie infantylizuje odbiorcy. Złożone pojęcia pojawiają się w toku opowieści jako konsekwencja konfliktu i wyborów bohaterów, a nie jako dopiski edukacyjne. To literatura, która wzmacnia uważność, krytyczne myślenie i odwagę interpretacji.
Seria konsekwentnie buduje podmiotowość dziecięcych bohaterek i bohaterów. Dziewczynki przedstawione są jako postacie sprawcze i decyzyjne; równoważą zespół, współtworzą rozwiązania, przełamują stereotypy płciowe bez deklaratywności i dydaktyzmu. Ten wybór estetyczny i etyczny wzmacnia wymiar równościowy, ale przede wszystkim wiarygodność psychologiczną opowieści.
Seria „Przygody Kyre” jest organicznie związana z Białymstokiem. Cykl jest tworzony i wydawany lokalnie, poza strukturami dużych wydawnictw.
W latach 2024–2025 ukazały się dwa tomy z całej sagi:
- „Kyre i kosmiczne wrota. Saga o pracy zespołowej, technologii i energii ze smoczych kup” (2024)
- „Kyre i kosmiczna przepowiednia. Saga o pracy zespołowej, technologii i energii ze smoczych kup i gnijących wodorostów” (2025).
Niezależny charakter pracy wzmacnia spójność artystyczną tego projektu literackiego. Realizacja cyklu korzysta z lokalnego mecenatu kultury, co wzmacnia jego osadzenie w życiu kulturalnym miasta, pozostając bez wpływu na kształt artystyczny książek.
Związek z lokalnym ekosystemem kultury potwierdzają także działania prowadzone w szkołach i instytucjach regionu. To nie jest osobny „pakiet promocyjny”, lecz naturalne przedłużenie lekturowego doświadczenia – rozmowa o kluczowych dla naszej przyszłości tematach, która przenosi się do szkół, bibliotek i domów.
Współpraca z ekspertami (w tym z Kamilem Porembińskim przy wątkach cyberbezpieczeństwa) osadza fabularne rozpoznania w realnych kontekstach, ale nie przesłania literackiego rdzenia. Dzięki temu książki wiarygodnie dotykają dzisiejszych niepokojów pokazując, że język literatury pozwala je nazwać i oswoić, zamiast je maskować bądź rozwiązywać jednym „mądrym akapitem”.
Skala oddziaływania potwierdzona została w odbiorze czytelniczym i społecznościowym: 1000 egzemplarzy drugiego tomu sprzedanych w cztery miesiące od premiery (bez budżetu reklamowego), współpraca z ponad piętnastoma profilami popularyzującymi czytelnictwo (m.in. Beti Czyta) oraz konsekwentnie dobre oceny na portalu lubimyczytać.pl. Dane te świadczą o żywej relacji z czytelnikami i o tym, że książka „pracuje” sama – dzięki jakości opowieści.
Uzasadnienie niniejsze proponuje spojrzeć na serię książek o „Przygodach Kyre” przede wszystkim jako na literaturę: odważną tematycznie, klarowną kompozycyjnie, świadomą językowo i wymagającą – tak wobec autora, jak i czytelnika. Autorki proponują opowieść, która uczy nie przez wykład, lecz przez doświadczenie estetyczne: świat, w którym trudne sprawy można wypowiedzieć do dziecka bez protekcjonalności, a rozmowa – w rodzinie, w klasie, w bibliotece – zaczyna się od zdania, a nie od hasła.
To właśnie ta literacka jakość, połączona z rzetelnym osadzeniem lokalnym, stanowi najpełniejsze uzasadnienie przyznanego stypendium artystycznego Prezydenta Miasta Białegostoku. Środki zostały przyznane na dalsze prace nad „Przygodami Kyre” jako wzmocnienie instytucjonalnego zakorzenienia projektu i jego znaczenia dla kultury Białegostoku.
